Epipactis species

[gerritverhellen]

Tussen een aantal E. helleborine stond deze toch wel afwijkende plant.
Wat bladeren betreft was deze niet zo verschillend van de aanwezige helleborines maar de bloem zag er helemaal anders uit:
-vroegere bloeitijd dan helleborine, was bijna uitgebloeid
-bloemsteeltje rood aangelopen
-grote bloemen, wijd open
-zeer spitse petalen en sepalen
-smalle, V-vormige verbinding epichiel-hypochiel
-epichiel langer dan breed en niet omgebogen
-anthere smal en lang, steekt ver voorbij de polliniën, smal aangehecht
-polliniën brokkelig, vallen snel uit elkaar
-geen rostellum bij geopende bloemen. Het rostellum die je ziet op de foto is van een bloemknop die ik zelf opengeprutst heb

Wat vinden jullie hiervan?

[M.H. Schot]

Dag Gerrit,

De plant doet me denken aan Epipactis leptochila. Hoe het met de papillen zit weet ik niet, maar hierbij een plaatje van een leptochila-bloem.

[gerritverhellen]

Dat was ook mijn idee maar de rode kleur van het bloemsteeltje en de nogal stijve bladeren doen me twijfelen. Bij leptochila hangen de lange onderste bracteeën meestal slap naar beneden.
Mocht dit inderdaad leptochila zijn, dan zou dit wel heel bijzonder zijn gezien de vindplaats. Deze werd namelijk gevonden in Vlaanderen.
Ik hoop op nog enkele reakties.

[M.H. Schot]

Gerrit, ik heb nog wat verder gezocht en ook planten gevonden waarbij het steeltje rood begint aan te lopen (of in ieder geval niet meer helemaal groen is).
Ook het bladerwerk van E. leptochila is niet al te slap.

Hierbij de foto's. Die zijn genomen in Hessen, DE.

[M.H. Schot]

Dag Gerrit,

Nog een andere gedachte als ik let op:
- hangende bloemen
- stand van de bladeren
- bladrand
- vindplaats Vlaanderen

Dan zou het ook Epipactis phyllanthes zijn.
Zelf ken ik deze planten alleen van Engeland en zijn ze wit, maar ik vond op het internet een foto met veel meer kleur (wat volgens de beschrijving ook inderdaad zou kunnen) en de foto is nog wel genomen in Belgie: http://wilde-planten.nl/groene%20wespenorchis.htm

Epipactis phyllanthes - groene wespenorchis.jpg (221.8 KiB) 12478 keer bekeken

Zijn er mensen die hier op willen reageren?

[gerritverhellen]

Bedankt Rien,
Je hebt een punt: die sterk hangende bloemen doen inderdaad denken aan E. phyllanthes.
Toch vind ik de kleur en de bouw van de bloem veel sterker aanleunen bij E. leptochila. Vooral de lange spitse sepalen en petalen en de epichiel die langer dan breed is en ook niet omgebogen, passen perfect voor leptochila. De bouw van het zuiltje past eveneens voor deze soort.
De bladrand zou bij de groep phyllanthes zeer onregelmatig moeten zijn, dat is hier niet echt het geval.
Benieuwd wat dit gaat worden want dat het geen E. helleborine is, daar zal iedereen het toch mee eens zijn denk ik. Aangezien ze in Vlaanderen gevonden is, toch de moeite om nader te onderzoeken.
Ik hoop nog op verder respons.

[M.H. Schot]

Wat ik ook raar vind is de knik die de stengel maakt bij ieder bloem.
Is dit wel een gezond exemplaar? Hoeveel van dit type waren er?

[gerritverhellen]

Eigenlijk slechts 1. Er stonden wel een 10-tal E. helleborines in de buurt.
Deze plant viel al van ver op door de afwijkende bloemaar en bloemen.
Verder zag de plant er volkomen gezond, ik denk niet dat daar de oorzaak ligt.

[Walter]

Dit is inderdaad wel een heel bijzondere plant.
Toch denk ik dat het een Epipactis helleborine is die genetisch afwijkt en daardoor leptochila trekjes heeft. Waarom denk ik dit?

Normaal is leptochila niet zo rood/paars van kleur. De bloemen zijn bleek en groen
De schutbladeren en dan vooral de onderste zijn bij leptochila erg lang. Dat is hier niet het geval.
de bloemsteel is in de leptochila groep groen en nooit rood aangelopen.
Ik kan niet goed zien hoe het pollenbedje er uit ziet (clinandrium) maar ik zie op sommige foto's toch pollinia die niet brokkelen en op hun plaats blijven zitten.
leptochila groeit in oude bossen op kalk in een dikke, oude, rijpe humuslaag in lichtarme omstandigheden.
de bloemen van leptochila gaan meestal niet zo wijd open.

In ieder geval is het interessant om volgend jaar te kijken of deze plant weer tevoorschijn komt. Determinatie op pas ontloken bloemen geeft de meeste zekerheid.

[Walter]

Ik heb hier nog wat beeldmateriaal van afgelopen zaterdag van Epipactis leptochila uit de buurt van Chimay. Na lang zoeken vonden we 8 planten op5 verschillende plaatsen.

[gerritverhellen]

De plant blijft me boeien. Inmiddels is deze volledig uitgebloeid en wat opvalt in vergelijking met helleborine zijn de langere, smallere en lichter groen gekleurde zaaddozen.
De bladeren zijn ook smaller, maximum 3,5 cm breed, bij de helleborines in de buurt is dit tot 6 cm. De lengte is ongeveer gelijk.
Misschien is het niet duidelijk aan de hand van de foto's, maar de polliniën waren wel degelijk zeer brokkelig. De foto waarop ze er nog compact uitzien betreft een knop die ikzelf opengemaakt heb, daar is ook nog een rostellum te zien. Bij bloemen die zich spontaan openden is dit rostellum reeds verdwenen en vallen de polliniën meteen uiteen wat wijst op cleistogamie. Dit in integenstelling met helleborine waarbij de klompjes mooi compact blijven, ze moeten immers nog door insekten vervoerd worden.
De bouw van het zuiltje is ook anders dan dit van helleborine en dit vind ik wel heel opvallend. Veel langer en slanker en de anthere steekt ver over de polliniën. Dit is goed te zien op de foto's.
De plant staat onder oude canadapopulieren, ik schat zo een 80 jaar oud. de bodem is vrij kalkrijk en de aanwezigheid van mycorrhiza- paddenstoelen duidt op een goed ontwikkelde bosbodem.
Volgend jaar volg ik de plant zeker verder op.