Vreemde orchidee duikt op

[Hans Dekker]

Gisteren in Twente op bezoek geweest om een schroeforchis te bekijken die daar met een plant of acht is opgedoken. Helaas geen hersfstschroeforchis, maar zeer wrs. een Amerikaanse soort (S. cernua?). Hoe die daar nou kan komen? Uit een tuin? Gezaaid, Geplant. Wie het weet mag het zeggen.

Groeten,

Hans

[Hans Dekker]

Binnenkort zullen wat mensen nog eens beter kijken. De planten staan nog niet in volle bloei. Er zijn nu ook ideeën dat het wel eens S. romanzoffiana zou kunnen zijn. Kijk maar eens op http://www.em.ca/garden/native/nat_spir ... fiana.html. Wie weet is dit straks een bij ons inheemse soort.....

Hans

[Mark Meijrink]

Dag Hans,

als de plant net met de voeten in het water staat dan is S. romanzoffiana ook een reeële optie.

Wat mij wel opvalt is, dat een onverlaat of meerdere individuele onverlaten her en der orchideeën aan het uitplanten zijn. Een inventarisatie van 'verdachte' vondsten c.q. bewuste en opzettelijke uitzet in de vrije natuur

• Koraalwortel; Utrechte Heuvelrug
• Vrouwenschoentje; Zuid-Limburg
• Wit bosvogeltje; Zuid-Limburg
• Wit bosvogeltje; Gelderland
• Wit bosvogeltje; Drenthe
• Tongorchis; Gelderland
• Lange tongorchis; Drenthe
• Purperorchis; Noord-Holland?
• Soldaatje; Noord-Holland
• Mannetjesorchis; Noord-Holland
• Zomerschroeforchis; Gelderland
• Zomerschroeforchis; Limburg

Zo langzamerhand wordt de lijst langer. Van twee 'verdachte' soorten is bewezen , of toegegeven door een derde dat hij de planten bewust heeft aangeplant. Van andere soorten is het niet erg aannemelijk dat zij op eigen kracht Nederland hebben bereikt. Dan zijn er nog de inheemse soorten op nieuwe plaatsen etc.

M.v.gr. Mark

[Jan Essink]

Mark,

het is de lange tongorchis uit Gelderland, Separias vomeracea en is gelijk aan die uit Drenthe

Anderszijds de genoemde soorten komen wel direct in de ons omringende landen voor (behalve Serapias) tot zelf hoog in Skandinavie, dus wat doet de opwarming van de aarde?

groet,
Jan

[M.H. Schot]

Spiranthes cernua is (zeer) algemeen in het oosten van de VS. Op zich zou het dus kunnen dat een natuurliefhebber eerst daar heeft lopen struinen en een paar dagen later in Nederland, waarbij wat zaden zijn getransporteerd.
Toch ben ik het met Hans eens en lijkt me de bloeiaar wel verdacht veel op S. romanzoffiana. In dat geval is de kans van spontane verspreiding wel aanzienlijk kleiner...
Beide taxa zijn overigens "natte voeten soorten".

Ter vergelijking heb ik van beide soorten wat plaatjes toegevoegd. Die van S. ramanzoffiana komen uit de nalatenschap van Ed van Wijngaarden.

[Jan Essink]

De naam romanzoffiana is door Jan & Liesbeth Essink geopperd.
Zij hebben een boek van Carlyle A. Luer ( The native orchids of the Unites States and Canada) daar wordt deze soort in beschreven op pag. 123 plaat 28. Maar wat het echt is moet eruit komen als ze in bloei staan.

wordt dus vervolgd

[Hans Dekker]

Mark,

Ik ben benieuwd of die 'aangeplante' soorten het ook uithouden. Wat weet jij van de status van de door jou genoemde soorten op dit moment? Houden ze stand of zijn ze al lang weer verdwenen.

Groeten,

Hans

[Jan Essink]

De S. vomeracea die in Gelderland stond is vorig jaar niet weer gevonden. Heb twee maal aan Jaap Rouwenhorst gevraagd of de plant weer gevonden is. Tot nu toe nog geen reactie. Ook is het maar de vraag of de plant in het Bargerveen volgend jaar er nog is.

dit wordt vervolgd

Jan

[Mark Meijrink]

Mark,

Ik ben benieuwd of die 'aangeplante' soorten het ook uithouden. Wat weet jij van de status van de door jou genoemde soorten op dit moment? Houden ze stand of zijn ze al lang weer verdwenen.

Groeten,

Hans

• Koraalwortel, UT, 2006?, opzet. aanplant, verdw. na 1 jaar
• Vrouwenschoentje, ZL, opzet. aanplant, 2009-2010?*
• Wit bosvogeltje, ZL, onbekend, 2005?, uitgegrvn. volgens SBB
• Wit bosvogeltje, GL, onbekend, 2009-heden
• Wit bosvogeltje, DR, onbekend, 2009-heden
• Lange tongorchis, GL, onbekend, info Jan Essink
• Lange tongorchis, DR, onbekend, 2011
• Purperorchis, NH, 2011?, info Jos Lammers
• Soldaatje, NH, 2010-heden?, info Jos Lammers
• Mannetjesorchis, NH, 200?, info Jos Lammers
• Zomerschroeforchis, GL, 200?, niet meer aanwezig, info FLORON
• Zomerschroeforchis, ZL, 2005, niet meer aanwezig

Ik snap waar je naar toe wilt, met het standhouden van soorten. Planten die uit spontane vestiging zijn gekomen, hebben een symbiontische kieming en veelal relatie met een mycorrhiza, ook tijdens de reproductieve fase. Moeilijk te kweken soorten, zoals Epipactis en Cephalanthera hebben ook tijdens de reproductieve fase mycorrhiza's nodig. Sterker nog slechts een kleine selectie van soorten is geschikt. Wanneer een plant dus op natuurlijke wijze gekiemd en opgegroeid is, dan zou de plant, in regel lang(er) standhouden. Zeker wanneer het gaat om de Wit bosvogeltjes.

*Voor info omtrent de Vrouwenschoentjes, vraag Mark Engels of zie het artikel van o.a. Barbara Gravendeel in het NHM. Is op internet te downloaden volgensmij.

M.v.gr. Mark

[Henk de Groot]

Besten,
in aanvulling op bovenstaande:
In juli 2010 heb ik tijdens een bezoek aan respectievelijk Bruce Peninsula en Algonquin Provincial Park in Canada onderstaande foto's gemaakt en de soorten gedetermineerd als S. lacera en S. romanzoffiana. Beide soorten in een omgeving met "natte voeten".

Voor een oriëntatie heb ik onder andere gebruik gemaakt van de Canadese website van de Royal Botanical Gardens die ik erg compleet en overzichtelijk vond: http://www.osrbg.ca/orchid_native.html
Voor de determinatie heb ik (mede op aanraden van leden van de plaatselijke orchideeën vereniging) gebruik gemaakt van de gidsen:
Guide to Orchids of North America, Dr. W. Petrie;
The Orchids of Bruce & Grey, Owen Sound Field Naturalistst;
The Wild Orchids of North America, North of Mexico, Paul Martin Brown.

Bruce Peninsula is overigens een paradijs voor orchideeën met onder andere verschillende Cypripedium soorten en om daar gezamenlijk van te genieten een heus "Orchid Festival" in juni. (Op het moment dat ik er was waren de Cypripediumsoorten helaas uitgebloeid, zie bijlage)

mvg

Henk

[Hans Dekker]

Het witte bosvogeltje in Drenthe is waarschijnlijk niet aangeplant. Daarvoor is de plek te bizar. Hier in de provincie gaat men er van uit dat het een spontane vestiging is. Overigens is deze soort al eens eerder in Drenthe gevonden en wel bij Havelte.

De tongorchis lijkt ook niet geplant. Er zat in ieder geval geen 'potgrond' omheen. De plant stond heel natuurlijk in een mooie schrale wegberm met meer leuke en hier van nature thuishorende soorten. Ik ga ook hier uit van een bijzondere, natuurlijke vestiging tot het tegendeel bewezen is.

Hans

[Jan Essink]

De S. vomeracea die in Gelderland stond is vorig jaar niet weer gevonden. Heb twee maal aan Jaap Rouwenhorst gevraagd of de plant weer gevonden is. Tot nu toe nog geen reactie. Ook is het maar de vraag of de plant in het Bargerveen volgend jaar er nog is.

dit wordt vervolgd

Jan

dit antwoord heb ik 7 september van SBB gekregen

Beste Jan,

Helaas is de tongorchis ook dit jaar niet meer teruggevonden. Misschien over een aantal jaar weer?

Groet,

Tjibbe Hunink

[lieke steehouwer]

hoe komt het dan dat deze prachtige plant niet meer doorbloeit? Ik hoop dat we hem snel weer zullen vinden in de natuur!

Groetjes,

Lieke

[Jan Essink]

Doordat we de laatste 2 jaren een strenge winter gehad hebben zou de knol van deze plant wel eens bevroren kunnen zijn. Het biotoop waar deze soort thuis hoort (Middenlandsezee) kent geen winters met vrieskou zoals we die hier gehad hebben.
Het is dus afwachten of de plant in Drenthe er komende juni ook weer staat, waarschijnlijk zijn beide planten aangeplant
beide planten staan of heeft gestaan op een plaats die makkelijk te vinden was.

groet,
Jan

S. vomeracea Zelhem 080609-5.JPG (247.93 KiB) 23104 keer bekeken

S. vomeracea met P. bifolia Bargerveen Drenthe 15062011 (2).JPG (289.91 KiB) 23104 keer bekeken

[Mark]

Beste allen,

uit deze discussie concludeer ik dat er verkeerde conclusies getrokken worden, aan de hand van persoonlijke meningen.

Mijns inziens dient er bewijs te zijn voor een natuurlijke vestiging in de vorm van uitzaaiing of het 'groter' worden van een plant in opeenvolgende seizoenen. Dit zijn beide tekeken dat de plant zich 'ontwikkeld' in een gunstig millieu.

Een plant die is aangeplant, met of zonder grond, zal zich zelden ontwikkelen. Deze planten worden in opeenvolgende seizoenen 'kleiner', of komen zelfs niet meer terug (door verdroging/verrotting van de knol).

Van de planten die Mark aangeeft, lijkt alleen C.longifolia tot de 'ontwikkelende' planten te behoren. Er is ook hier echter geen sprake van uitbreiding in de vorm van uitzaaiing.

gr. Mark Engels