Orchideeën ZO. Spanje

[Gerrit]

We zien het aantal orchideeën gestaag afnemen in de omgeving van Calpe en Benissa. Zowel het aantal vindplaatsen als het aantal individuen per vindplaats. Daarom hebben we enkele plekken met bijzondere soorten geadopteerd. Dwz. We gaan er regelmatig kijken en nemen een flesje water mee. En dat gaat zo al een aantal jaren. Zo is er een plek met een aantal Ophrys tenthredinifera zonder beschutting tegen de zon waar ik rotsblokken heb gelegd voor enige schaduw en herkenning. En zowaar, voor het eerst staan ze op dit plekje prachtig in bloei.

Op de foto is een bijzonder fraai exemplaar te zien met een volledige ring van grijze beharing.

[Hans Dekker]

Het is toch wat dat dat nodig is… Sterkte.

Groeten,

Hans

[Gerrit]

Berghelling met dode Pinus sylvestris in Calpe na 2 jaar met nul mm regen. Moet zijn Pinus halepensis, merci Michiel

[Michiel Janssen]

Is dat niet Pinus halepensis (Aleppoden) i.p.v. Pinus sylvestris? Evengoed een triest aanblik natuurlijk. Klimaatverandering gaan we niet meer terugdraaien denk ik, het wordt eerder nog erger verwacht ik. Dat betekent dat in Zuid-Europa gebieden te droog worden en dat betreft in Spanje grote delen in het zuidoosten en het oosten. Sommige soorten kunnen daarvan profiteren maar in z'n totaliteit verwacht ik dat de biodiversiteit zal afnemen. Misschien gaan we noordelijker in Europa steeds meer van oorsprong Mediterrane soorten zien oprukken. Die beweging is eigenlijk al in gang gezet, dat zie je aan plantensoorten (bijenorchis), insectensoorten maar ook aan bepaalde vogelsoorten (bijeneter, grijze wouw) die steeds verder oprukken naar het noorden. En de mensen die in die gebieden die droger en droger worden, gaan die toegenomen droogte ook merken.

[Gerrit]

Ophrys lucentina (voorheen Ophrys dianica) komt voor in het noorden van de provincie Alicante en het zuiden van de provincie Valencia. Ik heb ook gelezen, dat hij in andere delen van Spanje en Portugal voor zou komen.

Deze soort heeft een vlak uiterlijk, waarbij ook de zijlobben vlak zijn, als een gespreide hand. Ook kenmerkend is de gele band. De bloeitijd is maart, maar soms heb ik de soort al waargenomen in eind februari.

Vindplaats: Benissa, 9 maart 2025

[Gerrit]

Er lijkt enige verwarring te bestaan of het Ophrys lupercalis of Ophrys forestieri moet zijn. Zelf heb ik deze zeer vroege bloeiende fusca-soort altijd lupercalis genoemd, maar nu weet ik niet meer war het moet zijn. Morphologisch zijn ze m.i. gelijk. Deze soort kun je in het Z.O. Van Spanje al in begin januari aantreffen.

Benissa 9 maart 2026

[Michiel Janssen]

In Karels veldgids staat dat O. lupercalis opvalt door de vroege bloei zoals jij beschrijft voor Zuid-Spanje en in Oost- tot Noordoost-Spanje tot halverwege maart. Verder is opvallend voor deze soort de zeer grote bloemen. Voor O. forestieri wordt Oost-Spanje niet genoemd (wel andere delen meer landinwaarts) maar er staat ook dat het exacte verspreidingsgebied van die twee soorten onduidelijk is vanwege de gelijkenis met elkaar en andere soorten binnen het O. fusca-complex. De over de lengte gebogen lip zou ook meer kenmerkend zijn voor O. lupercalis dan voor O. forestieri lees ik.

[Gerrit]

Dank je Michiel. Ik hoopte al op een reactie, want ik heb het boek (veldgids noemt Karel dat ha ha) van Karel niet bij me. Veel te zwaar en te dik om mee te nemen.

Maar ik begrijp eruit, dat ook Karel het niet weet. Ik laat het wat mij betreft maar bij Ophrys lupercalis, vooral ook omdat forestieri bij meer
auteurs in zuid oost Frankrijk wordt gesitueerd.

Gerrit

[Gerrit]

Ophrys speculum, momenteel de orchidee die zich in deze regio het best aan kan passen aan het veranderende klimaat. Zon en droogte schijnen hem niet te deren. Hij bloeit soms op de meest onmogelijke plekken, zoals onbegroeide paden.

Prachtig, dat deze soort zo’n kleur kan produceren.

Gerrit

[Gerrit]

Ophrys bilunulata. Siërra de Bernia, Pinos. 16 maart 2026.

[Gerrit]

Ophrys bilunulata. Afwijkende kleur. 16 maart 2026, Pinos, Siërra de Bernia

[Marcel van den Berg]

Leuke vondsten Gerrit!
Ondanks wat tegenvallende aantallen valt er dus zat leuks te zien!

[Gerrit]

Hoi Marcel. We komen hier in dit deel van Spanje bijna 20 jaar. We kennen het wel en wee van heel veel vindplaatsen.
Dit jaar zullen we geen Ophrys lutea vinden en op de meeste plekken lopen de aantallen gigantisch terug, zoals op de voorheen prachtige vindplaatsen van Kleine Mannetjes Orchis op de hellingen van de Siërra de Bernia. Daarentegen kwamen we veel meer Ophrys bilunulata en Ophrys tenthredinifera op weer andere veldjes tegen.

Gerrit

[Gerrit]

Orchis olbiensis. 17 maart 2026, Siërra de Bernia

[Gerrit]

Ophrys scolopax. Vindplaats Benissa, provincie Alicante, 20 maart 2026.

Gerrit