Forum Werkgroep Europese orchideeën (WEO)

Ik heb me al suf gezocht en gepiekerd op deze soort. Kan iemand me verder helpen?
De foto's zijn van dezelfde plant, genomen op 6 april 2010 in de buurt van Spili op een hoogte van ongeveer 650m met in hetzelfde biotoop O. quadripunctata, O. pauciflora en O. italica.

Zelf denk ik aan Ophrys herae of Ophrys cretensis (of eventueel een hybride tussen de 2?).
Bijkomende moeilijkheid: Antonopoulos geeft aan dat "recente studies" aangeven dat de O.herae van Kreta als O. grammica moeten geklasseerd worden - ook die beschrijving in Delforge komt wel in de buurt ...

Graag jullie gewaardeerde hulp !

ik zit ook te denken aan cretensis of gortinia

Johan,

Zoals je weet zijn ook wij van 21 maart tot 3 april op Kreta geweest. Ondanks alle daar opgedane ervaringen nog fris in ons geheugen zitten, blijft het moeilijk iets te benoemen, zeker op fotomateriaal. Waarschijnlijk gaat het hier om Ophrys cretensis, maar met zekerheid durf ik dat niet te stellen. Als je het boek van Kretzschmar en Eccarius van 2002 over Kreta er op naslaat zie je op de verspreidingskaart van deze soort dat Ophrys herae (of grammica zoals sommigen beweren) vooral in het westen van Kreta voorkomt. Zeker daar wordt het zeer moeilijk sphegodessoorten te benoemen, omdat er in het westen vele overgangen voorkomen tussen herae en cretensis. Ik vermoed dat wij ditmaal geen herae gezien hebben, al ben ik daar niet 100% zeker van. Een verhaal om te illustreren hoe moeilijk het wel is namen te geven, zeker voor degenen die voor het eerst een bepaalde regio aandoen, is het volgende. In het begin van onze reis hebben we geregeld cretensis gezien. Meestal waren deze, gezien het op Kreta maandenlang abnormaal warm geweest is, reeds over hun top heen of zelfs plus minus uitgebloeid. Het ging telkens om heel kleine bloemen, formaat araneola. Op 27 maart ontdekken we in de buurt van Kandila enkele sphegodes-achtigen, planten die net beginnen te bloeien en waarvan de lip iets groter is en zwakke bultjes heeft. Met enig voorbehoud houden we het op Ophrys gortynia, wel heel vroeg voor die soort, maar gezien we daarvoor zelfs al beginnende bloei van Orchis fragrans bemerkt hebben dit jaar niet onmogelijk. Op een vroegere reis naar Kreta zes jaar geleden, hebben we toen min of meer soortgelijke planten einde april ook gedetermineerd als gortynia. Het toeval wil nu dat we de dag nadien op de voor Ophrys grigoriana klassieke plaats Antonis Alibertis, Kreta kenner bij uitstek, tegen het lijf lopen. Omdat we van die twijfelachtige gortynia ook daar enkele exemplaren gezien hebben, kunnen we hem om advies vragen. Voor hem is dat zonder enige twijfel ... cretensis, al geeft hij toe dat deze exemplaren wel wat afwijken en hij niet uitsluit dat hier ooit een nieuwe ondersoort van gemaakt zal worden. In het verslag dat wij voorbereiden spreken we over 'een tweede golf van cretensis'. Ook de dagen nadien zullen we deze heel frisse ontluikende 'cretensis' tegenkomen, tegelijkertijd met volledig uitgebloeide exemplaren. Dank zij Alibertis zien we met zekerheid de zes grigoriana's die er dit jaar nog staan. Vroeger op de dag hebben we enkele kilometers daar vandaan nog 2 exemplaren grigoriana gezien. We laten Alibertis de opnamen zien, maar hij durft toch niet met zekerheid zeggen dat het wel degelijk deze 'reus' betreft en niet spruneri. Om maar te illustreren hoe moeilijk het is iets met zekerheid te determineren via fotomateriaal, waar men niet altijd een idee heeft over de grootte van een bloem e.a. kenmerken. Bovendien als je de literatuur raadpleegt in verband met het verschil van spruneri en grigoriana kom je vooral uit op de grootte van de lip, iets vereenvoudigd gesteld 'groter of kleiner dan 20 mm'. De in totaal acht planten die we gezien hebben, bleken na opmeting een formaat te hebben van ... 20 mm. Zoals zo dikwijls randgevallen. Ik denk dat we ons er moeten bij neerleggen dat we geregeld orchideeënexemplaren zien waar het heel moeilijk is een naam op te kleven! Alvast nog veel succes met het ontrafelen van de andere 'moeilijke gevallen' die je zeker nog hebt.

Groetjes

Frans

Dag Frans, Walter en Johan,
Dit valt zeker in dezelfde hoek?

Martin,

Dit lijkt me meer Ophrys mammosa: een heel donker basaalveld en vrij grote wat roodachtig blinkende uitsteeksels. De vorm van de lip is ook anders dan bij de foto van Johan, waar de lip veel ronder lijkt. Juist dat ronde bij Johan doet denken aan Ophrys cretensis.

Groetjes

Frans

Dag Frans,
Dat kan ook heel goed. Bij andere planten heb ik hier ook aan zitten denken. Ik heb namelijk nog meerdere planten gezien die nog een meer mammosa gevormde lip hebben.
Groet Martin

Dank ieder voor de hulp bij deze foto's (Ook Luc die me persoonlijk gemaild heeft.) Ik ga het voor deze foto's maar bij O.cretensis houden. De vale kleur van de lip ga ik toeschrijven aan "afbloeiend" - het meest frisse moment van deze plant lag blijkbaar enkele dagen voordien :-).
Zoals Frans terecht opmerkt is determinatie op foto vaak bijzonder moeilijk - het is in ieder geval een leuk tijdverdrijf voor regenachtige, kille en excursie-loze dagen ...