Forum Werkgroep Europese orchideeën (WEO)

Orchideeën Cyprus februari-maart 2009

Henk Baptist & Vera van Nispen

In 2009 vond ik het niet zo erg verhinderd te zijn voor de ledenvergadering omdat ik van 24 februari tot 10 maart 2009, voor een tweede maal, Cyprus bezocht. Dit gegeven maakt enig vergelijk mogelijk. Daarbij heb ik enkele vondsten gedaan die niet in de bijbel van Kreutz (2004) staan vermeld. Van 14-18 februari 2010 was ik weer enkele dagen op Cyprus, doch heb niet veel aan de orchideeën kunnen doen.

Droogte en cultuur
Mede uit mededelingen van Cypriotische liefhebbers blijkt dat de situatie in de heuvels in 2009 niet uitbundig is. De mogelijke reden is de zeer droge winter geweest met alleen in februari regen. Een lokale orchideeënkenner is bang dat de knollen zijn verdroogd. Dit is niet uitgesloten, maar feit is dat men veel rozetten ziet van niet bloeiende Ophrys-soorten. In 2010 staan de stuwmeren iets hoger dan in 2009, maar nog steeds bijna leeg.

De situatie rond de zoutmeren van Larnaka en Akrotiri lijkt me rampzalig.
Rond de zuidelijke meren bij Larnaka zijn nauwelijks orchideeën te vinden. Er worden grote bekkens gebouwd in verband met de ontzilting van zeewater. Rond het noordelijke meer rukt zowel de recreatie als de landbouw op.
Ook Akrotiri ondervindt last van de droogte. De begrazingsdruk ten zuiden van het meer is veel groter dan vijf jaar geleden. Op een plek waar ik toen tientallen Ophrys kotschyi vond, trof ik er in 2009 maar vijf. De afname bij andere, meer gewone soorten, was nog veel groter.
Veel erger is dat grote delen van de strandvlakten in cultuur zijn gebracht en er fors bemesting plaats vindt. Ik heb een naar gevoel bij dit bemesten. Het zou een bewuste manier kunnen zijn de natuurlijke waarden om zeep te helpen en zo de weg vrij te maken voor ontwikkelingen.

Vijf jaar geleden klaagden we al dat Cyprus een grote bouwput was, nu is het nog veel erger. Er staan duizenden nieuw gebouwde huizen leeg. De financiële crisis zal hier dubbel hard toeslaan. Ik verwacht dat de ontwikkelingen uiteindelijk worden gestopt door het gebrek aan zoet water. Geen waterverslindende huizen meer voor Britten en Russen met lig- en zwembaden en bijbehorende golfbanen.
Ik hoorde van plannen voor het ontwikkelen van de Akamas. Hopelijk steekt de crisis daar een stokje voor, want van de lokale autoriteiten hoeven we niets te verwachten.

Bloemen
Na dit geklaag het betere nieuws.
Er is een tweede locatie van Orchis caspia. Kreutz (2004) noemt als enige locatie op Cyprus een plaats bij Choirokoitia die bedreigd zou worden. De stip op de kaart staat echter (misschien bewust) niet bij dit dorp. Voor zover ik kan nagaan is deze plaats in cultuur gebracht.
Ten noorden van Kofinoe troffen we een nieuwe groeiplaats met een vijftiental planten waarvan er 9 in bloei stonden. Dit lijkt een onbedreigde plaats; geen ontwikkelingen in de omgeving. In 2010 vond ik diverse planten, doch allemaal nog in knop.
Ik vind dit toch een wat vreemde zaak en sluit niet helemaal uit dat orchideeën-liefhebbers de planten hebben verplaatst. In 2010 stonden de planten er weer fris bij, dus ze houden vol.


In de omgeving van Alamanos werd, als de determinatie via de foto wordt bevestigd, een Ophrys melena aangetroffen. Eerlijk gezegd werd wel bemerkt dat het een vreemd plantje was, maar werd pas avonds duidelijk dat het (mogelijk) deze soort betreft.


Ten zuiden van Pissouri is op Oprhrys attica niet zeldzaam en werden enkele planten van Ophrys rhodia gevonden.



Leden van de Werkgroep kunnen desgewenst nadere inlichtingen krijgen.
Henk Baptist , email: henk@flora-enfaunawet.nl

Beste Henk,

Het probleem w.b. huizenbouw, vervuiling en moedwillige vernielingen hebben wij ook op Kreta, Karpathos en Rhodos gezien.
De Grieken zijn luie mensen en vinden het heel gewoon om afgedankte auto's, koelkasten, fornuizen, bankstellen in de natuur te droppen.
Een goede afvalverwerking is er meestal niet. Ze storten het gewoon over de rand van de berg en steken er dan de fik in. Op Rhodos zijn plannen om een vuilverbrandingsoven te bouwen.
Overal zie je dat ze huizen en hotels neergezet hebben, meestal alleen het karkas en soms komt daar nooit een huis of hotel in. Staat dat gewoon weg te rotten. Iemand op Rhodos vertelde ons in 2008, dus voor de crisis dat er toestemming was om nog eens 5000 bedden bij te bouwen.
Hopelijk komen ze er nu van terug.

De droogte zoals je verteld over Cyprus is hun eigen hebzuchtige schuld.
Er is bij Tsada een golfbaan waar ze per jaar ten minste 1000 m3 water nodig hebben om hem groen te houden, dus met elke baan erbij tel uit je verdroging.
Maar geen nood, je boort gewoon een put en haal water het uit de grond, want daar was genoeg.
De Grieken zijn enorm verspillerig als het om waterverbruik is. Dagelijks je straatje schoonspuiten en dan de slang laten liggen, maar we met de kraan open. Wie maakt zich zorgen? Niemand

Ik heb naar je foto's gekeken en zie het volgende:
1) Als het inderdaad O. melena is dan is het een mooie vondst, maar omdat het de eerste bloem is die open is en deze bloem zich nog niet helemaal ontwikkeld heeft kan het iets anders zijn. Dat moet in de komende jaren blijken.
2) Ik vind de O. attica eerder lijken op een hybride O. kotschyi met O. umbilicata, De kleur is me te donker en de tekening te krachtig voor attica.
3) O. rhodia is prima eentje met een beetje te forse zijlobben
4) O. caspia is eveneens een mooie vondst. Ook hier maar hopen dat de planten er blijven staan.

Ik zou graag zien dat je jouw vindplaatsgegevens naar Rien Schot stuurt voor het Vindplaatsarchief en als het kan mij ook een kopie stuurt.

De hartelijke Drentse groeten,

Jan