Ik ben werkzaam in een groenvoorzieningsbedrijf en voor een klant van mij ben ik bezig met een plan om 2,7 ha voormalig weidenlandschap om te zetten in een schraal duinlandschap (omgeving bergen NH).
Hier wil mijn klant een hoop soorten grassen en kruiden laten groeien en daarbij ook orchideeen. Het stuk zal worden begraast door een tweetal paarden, enkele koeien en wat schapen.
Zijn er speciale bewerkingen nodig of moet ik het over laten aan de natuur?
In het gebied staan enkele rietorchissen, verder hebben we nog niet meer gevonden.
Met vriendelijke groet,
Michael van Ruler
Planten van orchideeen
Moderator: Michiel Janssen
-
Martin van den Hoorn
- Berichten: 442
- Lid geworden op: zo feb 11, 2007 4:24 pm
- Locatie: Veenendaal
Re: Planten van orchideeen
Beste Michael,
Wanneer er wat rietorchissen staan, zullen deze, zeker wanneer het gebied geschikt is zich binnen enkele jaren uitbreiden. Het is wel verstanding op de beoogde groeiplaats eenmaal per jaar te maaien en niet te begrazen. Of eenmalig te begrazen (na de bloei).
Groet Martin
Wanneer er wat rietorchissen staan, zullen deze, zeker wanneer het gebied geschikt is zich binnen enkele jaren uitbreiden. Het is wel verstanding op de beoogde groeiplaats eenmaal per jaar te maaien en niet te begrazen. Of eenmalig te begrazen (na de bloei).
Groet Martin
-
Jos Lammers
- Berichten: 964
- Lid geworden op: wo dec 20, 2006 5:40 pm
Re: Planten van orchideeen
Beste Michael,
Weidelandschap omzetten in schraal duingrasland zal een hele klus zijn.
Je plan voor verschraling zal afhangen van het eerdere gebruik. Was het een intensief grasland dan zal verschraling noodzakelijk zijn. Langzame verschraling krijg je door maaien, in het begin zeker 2x per jaar. Een snelle methode is afplaggen, maar dan loop je het risico de zaadbank aan te tasten.
Ik neem aan dat we het hier hebben over een vochtig grasland. Bij niet al te grote voedselrijkdom zul je al spoedig Rietorchis kunnen krijgen, zeker als die vlak in de buurt voorkomen (het stoffijne zaad verspreid zich makkelijk). In een later stadium denk ik ook aan de Meiorchis (Dactylorhiza majalis), deze komt vrij veel voor in de buurt (ten zuiden) van Bergen. Voor orchideeen van nog voedselarmere situaties is het afwachten, vestiging daarvan kan wel enige tijd op zich laten wachten (bv Vleeskleurige orchis en Moeraswespenorchis).
Wat Martin opmerkt is zeker geldig: begrazing kan negatief uitwerken door overmatige vraat. Het is daarom oppassen met de veedichtheid en ook met de periode waarin gegraasd wordt. Betreffende veedichtheid zou je duinbeheerders om advies kunnen vragen (bv Ecogron van Frans de Boer).
Veel sukses ermee
Jos Lammers
Weidelandschap omzetten in schraal duingrasland zal een hele klus zijn.
Je plan voor verschraling zal afhangen van het eerdere gebruik. Was het een intensief grasland dan zal verschraling noodzakelijk zijn. Langzame verschraling krijg je door maaien, in het begin zeker 2x per jaar. Een snelle methode is afplaggen, maar dan loop je het risico de zaadbank aan te tasten.
Ik neem aan dat we het hier hebben over een vochtig grasland. Bij niet al te grote voedselrijkdom zul je al spoedig Rietorchis kunnen krijgen, zeker als die vlak in de buurt voorkomen (het stoffijne zaad verspreid zich makkelijk). In een later stadium denk ik ook aan de Meiorchis (Dactylorhiza majalis), deze komt vrij veel voor in de buurt (ten zuiden) van Bergen. Voor orchideeen van nog voedselarmere situaties is het afwachten, vestiging daarvan kan wel enige tijd op zich laten wachten (bv Vleeskleurige orchis en Moeraswespenorchis).
Wat Martin opmerkt is zeker geldig: begrazing kan negatief uitwerken door overmatige vraat. Het is daarom oppassen met de veedichtheid en ook met de periode waarin gegraasd wordt. Betreffende veedichtheid zou je duinbeheerders om advies kunnen vragen (bv Ecogron van Frans de Boer).
Veel sukses ermee
Jos Lammers
Re: Planten van orchideeen
Beste Jos,
Het nu betaande weidelandschap zal diepgeploegd worden, zodat de rijke toplaag naar onderen gebracht wordt en de schrale onderlaag naar boven. Na de bewerking zal het geheel ingezaaid worden met een mengsel van div. grassen en kruiden zgn. Mengsel voor schraal duinland.
Hierna "laten" we het over aan de natuur. Nu heb ik me een beetje verdiept in de verspreiding van orchideeen en heeft een orchidee ook bepaalde schimmels nodig om te kunnen groeien. Kun je die aanbrengen in het gebied door bepaalde meststoffen (paardemest / koemest of championnenmest) aan de brengen in het gebied. Dat je een soort "kweek" gebieden gaat maken?
Of is het echt gewoon afwachten ?
Met vriendelijke groet,
Michael
Het nu betaande weidelandschap zal diepgeploegd worden, zodat de rijke toplaag naar onderen gebracht wordt en de schrale onderlaag naar boven. Na de bewerking zal het geheel ingezaaid worden met een mengsel van div. grassen en kruiden zgn. Mengsel voor schraal duinland.
Hierna "laten" we het over aan de natuur. Nu heb ik me een beetje verdiept in de verspreiding van orchideeen en heeft een orchidee ook bepaalde schimmels nodig om te kunnen groeien. Kun je die aanbrengen in het gebied door bepaalde meststoffen (paardemest / koemest of championnenmest) aan de brengen in het gebied. Dat je een soort "kweek" gebieden gaat maken?
Of is het echt gewoon afwachten ?
Met vriendelijke groet,
Michael
Jos Lammers schreef:Beste Michael,
Weidelandschap omzetten in schraal duingrasland zal een hele klus zijn.
Je plan voor verschraling zal afhangen van het eerdere gebruik. Was het een intensief grasland dan zal verschraling noodzakelijk zijn. Langzame verschraling krijg je door maaien, in het begin zeker 2x per jaar. Een snelle methode is afplaggen, maar dan loop je het risico de zaadbank aan te tasten.
Ik neem aan dat we het hier hebben over een vochtig grasland. Bij niet al te grote voedselrijkdom zul je al spoedig Rietorchis kunnen krijgen, zeker als die vlak in de buurt voorkomen (het stoffijne zaad verspreid zich makkelijk). In een later stadium denk ik ook aan de Meiorchis (Dactylorhiza majalis), deze komt vrij veel voor in de buurt (ten zuiden) van Bergen. Voor orchideeen van nog voedselarmere situaties is het afwachten, vestiging daarvan kan wel enige tijd op zich laten wachten (bv Vleeskleurige orchis en Moeraswespenorchis).
Wat Martin opmerkt is zeker geldig: begrazing kan negatief uitwerken door overmatige vraat. Het is daarom oppassen met de veedichtheid en ook met de periode waarin gegraasd wordt. Betreffende veedichtheid zou je duinbeheerders om advies kunnen vragen (bv Ecogron van Frans de Boer).
Veel sukses ermee
Jos Lammers
Re: Planten van orchideeen
Beste Martin,
De bedoeling van mijn klant is om in het gebied van 2,7 ha een of twee paarden te houden en een paar koeien. Daarnaast is het de bedoeling om 1 zonodig twee maal per jaar te maaien en dit af te voeren.
Is het dan mischien verstandig om een bepaald gebied af te zetten zodat hier helemaal niet begraast wordt?
Met vriendelijke groet,
Michael
De bedoeling van mijn klant is om in het gebied van 2,7 ha een of twee paarden te houden en een paar koeien. Daarnaast is het de bedoeling om 1 zonodig twee maal per jaar te maaien en dit af te voeren.
Is het dan mischien verstandig om een bepaald gebied af te zetten zodat hier helemaal niet begraast wordt?
Met vriendelijke groet,
Michael
Martin van den Hoorn schreef:Beste Michael,
Wanneer er wat rietorchissen staan, zullen deze, zeker wanneer het gebied geschikt is zich binnen enkele jaren uitbreiden. Het is wel verstanding op de beoogde groeiplaats eenmaal per jaar te maaien en niet te begrazen. Of eenmalig te begrazen (na de bloei).
Groet Martin
-
Jos Lammers
- Berichten: 964
- Lid geworden op: wo dec 20, 2006 5:40 pm
Re: Planten van orchideeen
Beste Michael,
Diepploegen heeft zin als de voedigsstoffen in een later stadium niet ergens weer kunnen uittreden bv op een laag punt. Is er afwatering of kan het grondwater ergens wegzijgen? Is er kans op kwelwater vanuit hoger gelegen duin? In dat geval zouden de voedingsstoffen samen met het kwelwater opnieuw de bovenlaag kunnen bereiken. Dit zijn allemaal punten die je moet overwegen.
Het inzaaien van het betreffende mengsel lijkt me op het eerste gezicht wel zinnig voor een sneller resultaat. Toch denk ik dat in het begin bepaalde "bijkruiden" (meest ruderale planten) zullen proberen de kop op te steken. Dus maaien in de beginperiode lijkt we; nodigl (maar het kan natuurlijk ook meevallen).
Orchideeen kunnen alleen kiemen met een bepaalde schimmel in de bodem. Wat de Rietorchis betreft is die in de omgeving ruimschoots voorhanden, maar toch kan het een aantal jaren duren voor je resultaat ziet.
Zo is in Middenduin, een terrein van SBB in Overveen, een jaar of 10 geleden bollengrond verlaten en is het omgezet in grasland. Ik geloof niet dat dat diepgeploegd is. In de beginperiode schoten er veel kruiden op. Nu na 10 jaar staan er redelijk wat Rietorchissen. Het terrein werd in het begin 2x per jaar gemaaid, nu deels 1x per jaar. Degene die je eventueel meer details kan geven is Tom van Spanje, de beheerder.
Sukses, groet, Jos
Diepploegen heeft zin als de voedigsstoffen in een later stadium niet ergens weer kunnen uittreden bv op een laag punt. Is er afwatering of kan het grondwater ergens wegzijgen? Is er kans op kwelwater vanuit hoger gelegen duin? In dat geval zouden de voedingsstoffen samen met het kwelwater opnieuw de bovenlaag kunnen bereiken. Dit zijn allemaal punten die je moet overwegen.
Het inzaaien van het betreffende mengsel lijkt me op het eerste gezicht wel zinnig voor een sneller resultaat. Toch denk ik dat in het begin bepaalde "bijkruiden" (meest ruderale planten) zullen proberen de kop op te steken. Dus maaien in de beginperiode lijkt we; nodigl (maar het kan natuurlijk ook meevallen).
Orchideeen kunnen alleen kiemen met een bepaalde schimmel in de bodem. Wat de Rietorchis betreft is die in de omgeving ruimschoots voorhanden, maar toch kan het een aantal jaren duren voor je resultaat ziet.
Zo is in Middenduin, een terrein van SBB in Overveen, een jaar of 10 geleden bollengrond verlaten en is het omgezet in grasland. Ik geloof niet dat dat diepgeploegd is. In de beginperiode schoten er veel kruiden op. Nu na 10 jaar staan er redelijk wat Rietorchissen. Het terrein werd in het begin 2x per jaar gemaaid, nu deels 1x per jaar. Degene die je eventueel meer details kan geven is Tom van Spanje, de beheerder.
Sukses, groet, Jos
-
Mark Meijrink
- Berichten: 1149
- Lid geworden op: ma dec 17, 2007 4:50 pm
- Locatie: Hijum
- Contacteer:
Re: Planten van orchideeen
Beste Michael,
allereerst is er geen éénduidig antwoord te geven op jouw vraag zonder dat alle gegevens bekend zijn. Aan de meeste antwoorden heb je inprincipe weinig omdat het altijd gissen blijft. In het huidige natuurbeheer zijn er 3 belangrijke factoren die invloed (kunnen) hebben op de vegetatie.
1. Abiotiek (dit is de geologie, geomorfologie, bodem en hydrologie)
2. Antropogene invloeden (de mens --> beheer)
3. begrazing
Abiotiek
Omdat de het merendeel van de bodem betrekkelijk jong is aan de kust, is hier nog geen sprake van geologie. Van vast gesteente is geen sprake en vaak wordt er alleen onderscheidt gemaakt in verschillende lagen die zich heel diep in de ondergrond bevinden. Deze zijn veroorzaakt door transgressies van de zee gedurende de ijstijden. Omdat ik in het verleden voor school een Landschapsontwikkelingsplan heb geschreven ben ik redelijk bekend met het gebied rondom Bergen (NH). De geomorfologie gaat in op elementen die het landschap gevormd hebben en nu nog zichtbaar zijn. B.v. oude kreken, oorspronkelijk reliëf e.t.c. In jouw geval kan hier misschien sprake van zijn. Maar dat zou ik op kaarten op kunnen zoeken. Wat veel belangrijker is dat zijn de componenten bodem en hydrologie die sterk samenhangen en elkaar constant beïnvloeden. In jouw bericht begreep ik dat jouw klant een schraal duingrasland als wens heeft. Zou je dat verder kunnen specificeren? Dan is het makkelijker om een antwoord te geven op je vraag! Een schraal duingrasland is meestal te vinden in de duinen en wordt gekenmerkt door de zanderigheid en het droge karakter. Veel soorten zullen hier niet voorkomen, enkel diegenen die zich hebben weten aan te passen aan dit extreme milieu en toch voldoende water en voedingsstoffen kunnen bereiken met hun wortels om zich te kunnen handhaven.
Orchideeën die voorkomen in de duinen zijn eigenlijk altijd gebonden aan vochtige tot soms natte milieu's. Deze zijn dan vaak te vinden in depressies of duinvalleien. Zoetwater uit de naast gelegen duinen zijgen in en treden uit in deze laagtes. Hierdoor krijgen de vegetaties een vochtig tot nat veldbeeld. Wanneer het een natte duinvallei betreft dan zijn orchideeën zelfs alleen aan de randen te vinden. Dit zijn overgangszones op een gradiënt van nat ('s winters zelfs waterstagnatie) naar vochtig (de iets hoger gelegen delen) en droog (de duinhellingen zelf). Het kwelwater gaat door het zand heen waar zich schelpen en dergelijken bevinden waardoor het vaak basisch tot kalkrijk wordt. Het gebied rondom Bergen is uniek omdat het op de overgangszone ligt tussen in het zuiden kalkrijk duinzand en ten noorden kalkarm duinzand. Omdat één van deze vegetatietypen te bereiken moet erg veel worden afgegraven. Mij lijkt het (praktisch) onmogelijk dit te realiseren.
Dan zijn er nog wel schraallanden die gelegen zijn aan de overgangszone tussen binnenduinrand en polder. Een goed voorbeeld hiervan zijn enkele schraallanden aan de Voert van Natuurmonumenten. Plaatjes zeggen altijd meer dan woorden. Ik merk regelmatig dat het lastig is om een beeld te vormen wat een klant nu eigenlijk wil. Een goed idee zou zijn om foto's hiervan voor te leggen of het gebied eens te bezoeken.
Wanneer een dergelijk schraalland een wens is, dan wordt het lastig tot zeer lastig om dit om te vormen. Door het vele intensieve gebruik van dergelijk weides is er een overschot aan nutriënten dit afhankelijk van het agrarisch gebruik. Wanneer intensieve veehouderij --> bemesting met kunstmest of injecteren van mest uit drijfstal heeft plaatsgevonden, heeft het een erg lange tijd nodig om een grasland zo schraal te krijgen dat indicatoren als orchideeën zullen verschijnen. Althans wanneer men de weg van verschralen wil bewandelen door 1 á 2 keer per jaar te maaien (géén klepelmaaier!) en wanneer men bereid is dit af te voeren. Het tijdsbestek (dit is afhankelijk van het bodemtype) zanderige grond --> 10j en bij klei (lees klei géén zavel) is het praktisch onmogelijk om dergelijk schrale vegetaties te ontwikkelen.
Een andere optie kan zijn dat er b.v. een voedselrijke bovenlaag aanwezig is met daar onder zand. Bij het merendeel van alle natuurontwikkelingsprojecten gebruikt men deze methode wanneer men wil veschralen en er een zanderige ondergrond aanwezig is. In dit zand zit (bijna) altijd de originele zaadbank. De bovenlaag daarentegen is vaak opgebracht of sterk gehumificeerd door het agrarische landgebruik. Het afgraven of afplaggen afhankelijk van de dikte is vaak zéér duur.
Diepploegen is ook een optie en hoeft niet te leiden tot overmatige eutrofiëring zoals Jos schetste. De Damlanderpolder ten zuiden van Bergen (NH) zou vroeger een bollenveld worden. Alvoren men hiermee begint ploegt men zeer diep, waardoor het zand bovenkomt. Zie het resultaat in de damlanderpolder. Kanttekening hierbij moet ik wel maken. Op dit perceel heeft nooit intensieve landbouw plaatsgevonden.
Conclusie:
- Wanneer intensieve landbouw heeft plaatsgevonden dan is afgraven (vaak) de enige optie wanneer men wil verschralen
- Indien extensieve landbouw heeft plaatsgevonden dan kan men volstaan met afplaggen of zelfs diepploegen in combinatie met verschralingsbeheer (maaien en afvoeren)
Antropogene invloed
Dit bestaat voornamelijk uit beheer. In jouw geval ontwikkelingsbeheer ( de aanleg en periode daarna) en het definitieve beheer (wanneer heeft eindbeeld bereikt is). Dit is zeer sterk gekoppeld aan de wensen van jouw klant evenals de biotiek, hydrologie e.t.c. Daarom is hier geen eenduidig antwoord op te geven
Begrazing
Veel natuurterreinen worden begraasd. Enkele grazers zijn o.a. Reeën, Damherten, Konijnen, Hazen, Runderen, Schapen, Geiten, Paarden (en insecten). Al deze dieren zijn instaat om vegetatieontwikkeling te remmen c.q. te vertragen. In veel gevallen wordt alles uiteindelijk bos wanneer men niks doet. Vandaar dat vaak grazers worden ingezet. Wanneer de dynamiek of het extreme milieu hoog genoeg is dan is een combinatie met begrazing voldoende om bosvorming tegen te gaan. (dus zaailingen van bomen worden opgegeten). Dit is (meestal in de duinen het geval). Jouw klant wil begrazing. Ten eerste krijg je gratis begrazing van konijnen en/of hazen en in sommige gevallen Reeën. Hier doe je niks aan. Daarnaast moet er onderscheidt worden gemaakt in jaarrondbegrazing en periodieke begrazing. De eerste houdt in dat het gehele jaar begrazing plaatsvindt. De tweede dat alleen in bepaalde periodes van het jaar begrazing plaatsvindt. Vanuit is botanisch oogpunt is begrazing m.i. nooit een optie. De grazers zullen altijd de sappigste planten opzoeken en dit zijn (bijna) altijd de zeldzame soorten, die je dan met pijn en moeite hebt verkregen in jouw situatie.
Periodieke begrazing werkt wel! Maar ik raad aan om te maaien wanneer zeldzame soorten hebben gebloeid. Wanneer een Rietorchis als voorbeeld wordt gesteld dan zou ik midden tot eind juli aan raden. Daarna zou je kunnen nabeweiden met vee. Ieder dier heeft zijn eigen specifieke graaskwaliteiten. Runderen scheuren gras af met hun tong, paarden met hun tanden. Daarnaast wordt in natuurterrein waar extensieve begrazing plaatsvind 1 GVE op 3 tot 45 ha gehanteerd. Voor jouw houdt dit in dat 2,7ha net zou kunnen. Dit indien de vegetatie niet te schraal is!
Conclusie:
- de beste optie is maaien en afvoeren in combinatie met nabeweiding
- jaarrondbegrazing is niet gewenst indien men botanische doelstellingen heeft
Ik hoop je hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
M.v.gr. Mark Meijrink
Student Natuur & Landschapstechniek (Hogeschool Van Hall Larenstein)
allereerst is er geen éénduidig antwoord te geven op jouw vraag zonder dat alle gegevens bekend zijn. Aan de meeste antwoorden heb je inprincipe weinig omdat het altijd gissen blijft. In het huidige natuurbeheer zijn er 3 belangrijke factoren die invloed (kunnen) hebben op de vegetatie.
1. Abiotiek (dit is de geologie, geomorfologie, bodem en hydrologie)
2. Antropogene invloeden (de mens --> beheer)
3. begrazing
Abiotiek
Omdat de het merendeel van de bodem betrekkelijk jong is aan de kust, is hier nog geen sprake van geologie. Van vast gesteente is geen sprake en vaak wordt er alleen onderscheidt gemaakt in verschillende lagen die zich heel diep in de ondergrond bevinden. Deze zijn veroorzaakt door transgressies van de zee gedurende de ijstijden. Omdat ik in het verleden voor school een Landschapsontwikkelingsplan heb geschreven ben ik redelijk bekend met het gebied rondom Bergen (NH). De geomorfologie gaat in op elementen die het landschap gevormd hebben en nu nog zichtbaar zijn. B.v. oude kreken, oorspronkelijk reliëf e.t.c. In jouw geval kan hier misschien sprake van zijn. Maar dat zou ik op kaarten op kunnen zoeken. Wat veel belangrijker is dat zijn de componenten bodem en hydrologie die sterk samenhangen en elkaar constant beïnvloeden. In jouw bericht begreep ik dat jouw klant een schraal duingrasland als wens heeft. Zou je dat verder kunnen specificeren? Dan is het makkelijker om een antwoord te geven op je vraag! Een schraal duingrasland is meestal te vinden in de duinen en wordt gekenmerkt door de zanderigheid en het droge karakter. Veel soorten zullen hier niet voorkomen, enkel diegenen die zich hebben weten aan te passen aan dit extreme milieu en toch voldoende water en voedingsstoffen kunnen bereiken met hun wortels om zich te kunnen handhaven.
Orchideeën die voorkomen in de duinen zijn eigenlijk altijd gebonden aan vochtige tot soms natte milieu's. Deze zijn dan vaak te vinden in depressies of duinvalleien. Zoetwater uit de naast gelegen duinen zijgen in en treden uit in deze laagtes. Hierdoor krijgen de vegetaties een vochtig tot nat veldbeeld. Wanneer het een natte duinvallei betreft dan zijn orchideeën zelfs alleen aan de randen te vinden. Dit zijn overgangszones op een gradiënt van nat ('s winters zelfs waterstagnatie) naar vochtig (de iets hoger gelegen delen) en droog (de duinhellingen zelf). Het kwelwater gaat door het zand heen waar zich schelpen en dergelijken bevinden waardoor het vaak basisch tot kalkrijk wordt. Het gebied rondom Bergen is uniek omdat het op de overgangszone ligt tussen in het zuiden kalkrijk duinzand en ten noorden kalkarm duinzand. Omdat één van deze vegetatietypen te bereiken moet erg veel worden afgegraven. Mij lijkt het (praktisch) onmogelijk dit te realiseren.
Dan zijn er nog wel schraallanden die gelegen zijn aan de overgangszone tussen binnenduinrand en polder. Een goed voorbeeld hiervan zijn enkele schraallanden aan de Voert van Natuurmonumenten. Plaatjes zeggen altijd meer dan woorden. Ik merk regelmatig dat het lastig is om een beeld te vormen wat een klant nu eigenlijk wil. Een goed idee zou zijn om foto's hiervan voor te leggen of het gebied eens te bezoeken.
Wanneer een dergelijk schraalland een wens is, dan wordt het lastig tot zeer lastig om dit om te vormen. Door het vele intensieve gebruik van dergelijk weides is er een overschot aan nutriënten dit afhankelijk van het agrarisch gebruik. Wanneer intensieve veehouderij --> bemesting met kunstmest of injecteren van mest uit drijfstal heeft plaatsgevonden, heeft het een erg lange tijd nodig om een grasland zo schraal te krijgen dat indicatoren als orchideeën zullen verschijnen. Althans wanneer men de weg van verschralen wil bewandelen door 1 á 2 keer per jaar te maaien (géén klepelmaaier!) en wanneer men bereid is dit af te voeren. Het tijdsbestek (dit is afhankelijk van het bodemtype) zanderige grond --> 10j en bij klei (lees klei géén zavel) is het praktisch onmogelijk om dergelijk schrale vegetaties te ontwikkelen.
Een andere optie kan zijn dat er b.v. een voedselrijke bovenlaag aanwezig is met daar onder zand. Bij het merendeel van alle natuurontwikkelingsprojecten gebruikt men deze methode wanneer men wil veschralen en er een zanderige ondergrond aanwezig is. In dit zand zit (bijna) altijd de originele zaadbank. De bovenlaag daarentegen is vaak opgebracht of sterk gehumificeerd door het agrarische landgebruik. Het afgraven of afplaggen afhankelijk van de dikte is vaak zéér duur.
Diepploegen is ook een optie en hoeft niet te leiden tot overmatige eutrofiëring zoals Jos schetste. De Damlanderpolder ten zuiden van Bergen (NH) zou vroeger een bollenveld worden. Alvoren men hiermee begint ploegt men zeer diep, waardoor het zand bovenkomt. Zie het resultaat in de damlanderpolder. Kanttekening hierbij moet ik wel maken. Op dit perceel heeft nooit intensieve landbouw plaatsgevonden.
Conclusie:
- Wanneer intensieve landbouw heeft plaatsgevonden dan is afgraven (vaak) de enige optie wanneer men wil verschralen
- Indien extensieve landbouw heeft plaatsgevonden dan kan men volstaan met afplaggen of zelfs diepploegen in combinatie met verschralingsbeheer (maaien en afvoeren)
Antropogene invloed
Dit bestaat voornamelijk uit beheer. In jouw geval ontwikkelingsbeheer ( de aanleg en periode daarna) en het definitieve beheer (wanneer heeft eindbeeld bereikt is). Dit is zeer sterk gekoppeld aan de wensen van jouw klant evenals de biotiek, hydrologie e.t.c. Daarom is hier geen eenduidig antwoord op te geven
Begrazing
Veel natuurterreinen worden begraasd. Enkele grazers zijn o.a. Reeën, Damherten, Konijnen, Hazen, Runderen, Schapen, Geiten, Paarden (en insecten). Al deze dieren zijn instaat om vegetatieontwikkeling te remmen c.q. te vertragen. In veel gevallen wordt alles uiteindelijk bos wanneer men niks doet. Vandaar dat vaak grazers worden ingezet. Wanneer de dynamiek of het extreme milieu hoog genoeg is dan is een combinatie met begrazing voldoende om bosvorming tegen te gaan. (dus zaailingen van bomen worden opgegeten). Dit is (meestal in de duinen het geval). Jouw klant wil begrazing. Ten eerste krijg je gratis begrazing van konijnen en/of hazen en in sommige gevallen Reeën. Hier doe je niks aan. Daarnaast moet er onderscheidt worden gemaakt in jaarrondbegrazing en periodieke begrazing. De eerste houdt in dat het gehele jaar begrazing plaatsvindt. De tweede dat alleen in bepaalde periodes van het jaar begrazing plaatsvindt. Vanuit is botanisch oogpunt is begrazing m.i. nooit een optie. De grazers zullen altijd de sappigste planten opzoeken en dit zijn (bijna) altijd de zeldzame soorten, die je dan met pijn en moeite hebt verkregen in jouw situatie.
Periodieke begrazing werkt wel! Maar ik raad aan om te maaien wanneer zeldzame soorten hebben gebloeid. Wanneer een Rietorchis als voorbeeld wordt gesteld dan zou ik midden tot eind juli aan raden. Daarna zou je kunnen nabeweiden met vee. Ieder dier heeft zijn eigen specifieke graaskwaliteiten. Runderen scheuren gras af met hun tong, paarden met hun tanden. Daarnaast wordt in natuurterrein waar extensieve begrazing plaatsvind 1 GVE op 3 tot 45 ha gehanteerd. Voor jouw houdt dit in dat 2,7ha net zou kunnen. Dit indien de vegetatie niet te schraal is!
Conclusie:
- de beste optie is maaien en afvoeren in combinatie met nabeweiding
- jaarrondbegrazing is niet gewenst indien men botanische doelstellingen heeft
Ik hoop je hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
M.v.gr. Mark Meijrink
Student Natuur & Landschapstechniek (Hogeschool Van Hall Larenstein)
Mark & Mark Orchids
http://www.wix.com/orchis/markandmarkorchids
http://www.wix.com/orchis/markandmarkorchids