Dact.romana?

[Jos Lammers]

Beste orchideeenliefhebbers,
Afgelopen voorjaar op 4 mei nabij Palinuro (Campania, prov.Salerno) in een ijl pinusbos, hoogte 175m, een 30-tal uitgebloeide orchideeen aangetroffen. Droge standplaats en Limordium abortivum in de buurt. De planten stonden bij elkaar, hoogte ca 30 cm, relatief grote bloemen. De smalle bladeren met afgeronde bladtop zijn merendeels in een rozet. Ik moet gissen welke soort het is.
Orchis provincialis heeft bijna altijd gevlekt blad. Geen enkele plant had dat. Bovendien is het spoor van O.prov meer naar boven gekromd, ook is de bloeitijd daarvan later.
Orchis pinetorum vertoont wel veel gelijkenis maar zou alleen in het oostelijk middelandse zee bekken voorkomen.
Dactylorhiza romana lijkt het meeste: is vroegbloeiend, alleen loopt het spoor daarvan toch wat steiler omhoog.
Wie kan wat meer helderheid verschaffen? Zie onderstaande fotoos.
Vriendelijke groet
Jos

DSC04857-kl.jpg (96.23 KiB) 9209 keer bekeken

DSC04859-kl.jpg (124.29 KiB) 9209 keer bekeken

DSC04859-bl.jpg (113.12 KiB) 9209 keer bekeken

[Jan Essink]

ik denk bij de eerste foto aan Anacamptis longicornu met die lange spoor die aan het eind een verbreding heeft.
Zie ook http://observado.org/waarneming/view/41871158
de andere twee hou ik voor D. romana met dat lange smalle blad.
Zie ook http://observado.org/waarneming/view/45326171

groet,

Jan

[Jos Lammers]

Beste Jan,
Bedankt voor je reactie. Ik denk dat ik het op D.romana houdt. De eerste foto van de bloemen is ook uit hetzelfde groepje van (34) planten. O.longicornu is inderdaad vroegbloeiend en het spoor van de foto klopt aardig met dat van longicornu. De smalle bladeren echter geven mijns inziens de doorslag naar D.romana.
Groet
Jos

[Mark Meijrink]

Dag beide heren,

verschil Anacamptis v.s. Dactylorhiza 'niet bloeiende' planten is het wel of niet schedevormig omvatten van de stengel door de bovenste bladen.

Anacamptis = wel schedevormig
Dactylorhiza= niet schedevormig => bracteeactige bladen

Als er van de bovenste plant ook een foto is van de gehele plant is het mysterie wat betreft het genus snel op te lossen. Daarnaast let eens op de bracteeën!

M.v.gr. Mark

[Jan Essink]

Mark,

Heb jij D. romana wel eens in de natuur gezien?

romana bloeit vanaf begin april is een van de vroege soorten
anacamptis bloeit vanaf vanaf midden april in Italie, maar omdat de natuur dit jaar veel later dan anders was, ca. 2 weken, kan het geen anacamptis zijn. Alleen uitgebloeide romana ziet er zo uit.
Dat geldt alleen voor de onderste twee foto's want de bovenste is geen romana
groet,

Jan

[Jos Lammers]

Beste Jan en Mark,
Als de bovenste foto niet van romana is, is de rest dat ook niet.
De fotoos zijn nl van dezelfde planten genomen: een groepje van 33 bij elkaar op misschien 2 m2, alle met dezelfde habitus. Geen andere soorten in de buurt afgezien van L.abortivum. De stengelbladeren zijn niet stengelomvattend (zie de onderste foto) hetgeen volgens Mark op Dactylorhiza wijst.
De hoogte waarop ze groeien is ca 175 m en ik weet uit andere waarnemingen (Samos) dat die soort op veel grotere hoogte (700m en vrijwel dezelfde breedtegraad) begin mei al vrijwel uitgebloeid is. Zie onderstaande foto waar je tussen de takken door duidelijk de stengelbladeren kunt zien en verder de vorm van de bloem en het spoor.
Groet
Jos

Samos 30 april 2008, hoogte 700m

DSC01975-kl-forum.jpg (136.42 KiB) 9160 keer bekeken

[Jan Essink]

Jos,

normale romana met zijn losbloemige bloemaar en zijn grote bracteeachtige bladeren.

groet,

Jan

[Jan Essink]

D. romana ssp. romana f. rosea Mihalccik-Eskisehir TU86 050510 (6).JPG (372.7 KiB) 9155 keer bekeken

[Mark Meijrink]

Dag Heren,

zoals ik al schreef de oplossing is de zien op de foto's. Als alle foto's van een homogene populatie zijn dan heeft Jos gelijk, namelijk: stengelbladen de stengel niet schedevormig omvattend => genus Dactylorhiza. Dit is m.i. geen 'rocketscience' o.i.d., het is namelijk een differentiërend kenmerk van het genus Dactylorhiza t.o.v. de genera Ophrys, Anacamptis, Orchis en Neotinea, en bijzonder goed om 'niet bloeiende' planten te determineren. Dit kenmerk wordt overigens veel gebruikt in verschillende determinatieliteratuur. Trouwens dit soort zaken zullen ook aanbod komen bij de rozetexcursie. Ook 'niet bloeiende' planten in verschillende stadia zullen aandacht krijgen. Het wel / niet schedevormig omvatten van een stengel is daar een mooi voorbeeld van. Een ander kenmerk zijn de bracteeën. Bij Anacamtis zijn deze dun (sommige omschrijven dit als membraamachtig), d.w.z. je zou er gemakkelijk doorheen kunnen kijken. Voorts omvatten de bracteeën bij Anacamptis (u raadt het al) het vruchtbeginsel veelal schedevormig. Bij het genus Dactylorhiza daarentegen zijn de bracteeën veel steviger (veelal stijvere indruk) en omvatten het vruchtbeginsel niet.

Welke soort het binnen een geslacht dan is weet ik niet. Daar hebben we Jan voor en zijn jarenlange ervaring. <= ! let op voordat hier weer misverstanden over ontstaan, dit is niet cynisch bedoeld maar positief! Maar de foto (1e foto v/d 1e post Jos) spreekt voor zich lijkt me. Welke Dactylorhiza uit de sambucina-groep er in dat deel van Italië voorkomen weet ik niet.

M.v.gr. Mark

[Jos Lammers]

Beste Mark,
Zo leer je nog eens wat, want de onderscheidende kenmerken die je noemt kende ik niet.
D.romana wordt inderdaad vermeld* van de streek die ik bezocht: Parco nationale del Cilento e Vallo di Diano, welliswaar was de vindplaats aan de rand, maar desondanks.
* Atlante Iconografico delle Orchidee Sevatice (Prov.di Salerno, Commune di Sassano) door Nicola Di Novella.
Groet
Jos