Ophryssen Cyprus

[gerritverhellen]

Tweede week van maart op Cyprus geweest met de bedoeling de vroegbloeiende Ophryssen te bekijken en, hoewel de meeste ophryssen op Cyprus vrij gemakkelijk op naam te brengen waren, had ik toch enkele problemen. Vooral de mammosa-groep zorgde soms voor enig hoofdbreeksel.
Deze had ik gedetermineerd als O. herae, wat denken jullie?

IMG_1698_1_1.JPG (192.17 KiB) 8067 keer bekeken

IMG_1688_1_1_1.JPG (205.21 KiB) 8067 keer bekeken

[J. Essink]

Moi Gerrit,

Ik denk dat je gelijk hebt w.b. O. herae

groeten,

Jan

[F. Thys]

Gerrit,

Ik sluit me aan bij de visie van Jan. Met uitzondering van Oph. mammosa zijn verschillende andere soorten direct uit te schakelen omdat zij of later bloeien (Oph. hystera) of een totaal andere lipvorm hebben (Oph. morio/transhyrcana) of de lip een gele rand bezit (Oph. alasiatica). Oph. herae onderscheidt zich m.i. vooral van Oph. mammosa door het basaal veld dat bij Oph. herae veel bleker gekleurd is dan de lip. In het monumentaal werk van Kreutz over Cyprus merkt deze wel op dat de Oph. herae van Cyprus sterk lijkt op het door Hirth en Spaeth beschreven type van Samos, maar dat verder onderzoek (o.m. naar bestuivers) moet uitmaken of dit wel degelijk het geval is. Het is mij niet bekend of hier al vorderingen in gemaakt zijn. Mogelijk staat de visie van Monika Hirth die Oph. herae als een endeem van Samos aanziet nog altijd tegenover de visie van Pierre Delforge die deze soort een veel ruimere verspreiding toekent (van de Ionische eilanden over Kreta tot Cyprus). Wij hebben de Oph. herae erg gelijkend op deze die Gerrit hier toont en die ook afgebeeld wordt in het werk van Kreutz enkele jaren geleden op Cyprus gezien in de buurt van Choulou en dit op 14 maart.

Groetjes
Frans

[gerritverhellen]

Hallo Jan en Frans,

Bedankt voor jullie reaktie. Deze planten vond ik in Souni en ook in Choulou vond ik dergelijke planten. De kleur van het basaal veld deed mij dus ook besluiten dat het hier om O. herae gaat. Ik vond nergens planten met een heel donker basaal veld dus waarschijnlijk heb ik O. mammosa niet gevonden op Cyprus. Volgens Kreutz zou deze daar eerder zeldzaam zijn, wat zijn jullie bevindingen hieromtrent?

[F. Thys]

Gerrit,

Over O. mammosa zegt Kreutz inderdaad dat deze op Cyprus 'relatief zeldzaam' is. Als je zijn verspreidingskaart bekijkt, valt dit nog wel mee. Voortgaande op mijn notities, die evenwel niet alle bezochte sites omvatten en waarbij ik ook niet altijd aantallen genoteerd heb, zie ik toch wel geregeld O. mammosa aangetroffen te hebben, vermoedelijk wel nooit in grote aantallen. Naast O. mammosa heb ik ook geregeld Ophrys morio (transhyrcana) genoteerd, wel dikwijls met één enkel exemplaar. O. herae, maar ook O. alasiatica (waarvan Kreutz zegt dat deze op sommige plaatsen grote populaties kan vormen) heb ik met zekerheid maar éénmaal gezien in de buurt van Choulou. Wel is het zo dat het voorkomen van deze mammosa-achtigen m.i. sterk kan variëren van streek tot streek: in de buurt van Choulou bvb. heb ik deze meer genoteerd dan op de Akamas. En uiteindelijk is dit maar de (beperkte) ervaring van één reis.

Groetjes
Frans

[J. Essink]

Onderstaande O. mammosa planten hebben wij op 19 vindplaatsen bij en rondom Choulou gevonden. Het grote aantal vindplaatsen komt omdat wij in 1998 en 2002 een apparatement in Choulou hadden en met name in 1998 zijn wij met het Engelse echtpaar waarvan wij het appartement huurde veel in de omgeving op pad geweest.
O. mammosa komt in 2 types voor een normaal bloeiende en laat bloeiende soort, zie onderstaand. De O. alasiatica die Kreutz beschrijft heeft zijn locus classicus ook bij Choulou

Jan



mammosa VB 25 28-03-1998
mammosa EB 50 12-03-2002
mammosa (laat) VB ++ 07-03-2002
mammosa (laat) BB ++++ 11-03-2003
mammosa EB 10 28-03-1998
mammosa EB 10 29-03-1998
mammosa VB 50 29-03-1998
mammosa VB ++ 14-03-2002
mammosa (laat) BB +++ 11-03-2003
mammosa VB 25 30-03-1998
mammosa VB 50 03-04-1998
mammosa EB 5 09-04-1998
mammosa (laat) BB 10 09-04-1998

[gerritverhellen]

Wij verbleven maar een week op Cyprus, veel te kort dus temeer daar we vanuit Paphos dikwijls een eind dienden te rijden naar de sites en aangezien het begin maart vroeg donker is was de tijd beperkt.
Zoals gezegd vind ik dus geen O. mammosa terug in mijn aantekeningen. Wel vond ik op verschillend plaatsen O. alasiatica en O. morio in soms behoorlijke hoeveelheden.
Ik vond ook niet bloeiende grote planten die duidelijk van het mammosa type waren, zou dit de laat bloeiende soort kunnen zijn die Jan bedoelt? Kreutz heet deze in zijn boek Ophrys hystera. Volgens Delforge echter zou deze niet op Cyprus voorkomen. Weten jullie hier meer over?

[J. Essink]

Het grote probleem van bijna iedereen is dat hij/zij veel te kort op vakantie kan gaan om goed naar de planten te kijken. wij hebben de mogelijkheid om langer dan 3 weken daar te zijn. Voorbeeld van Cyprus wij waren er van eind januari tot 1/2 maart en dan kan je pas de relatie tussen de bloeitijden zien. Dan vind je midden februari een O. mammosa in volle bloei en begin maart opnieuw een O. mammosa in beginnende bloei. Als de meeste mensen er komen zien ze meestal maar een soort in bloei.
Wat ook heel belangrijk is om de vindplaatsen meerdere malen te bezoeken, zo kan je de samenhang van de planten beter zien.
Ander voorbeeld, wij zijn vorig jaar van 10 maart tot 4 april op Rhodos geweest en dit jaar van 19 maart t/m 22 april. De allerlaatste dagen vonden wij O. colossaea een laatbloeiende O. episcopalis (nieuw beschreven door Delforge) al aardig aan het uitbloeien en een Ophrys soort die er nog aan zat te komen. Welke dat is nog niet duidelijk. Als je niet langgenoegd op vakantie kan ( dat probleem zullen de meeste van jullie hebben) dan mis je al vrij vroeg de aansluiting naar allerlei soorten, die je gewoon niet ziet.

Jan