Dactylorhiza

[jeff dockx]

Dactylorhiza MAAR de welke ?
Vandaag gefotografeerd in Brasschaat.
Met alle beschrijvingen op het WWW zie ik door de bomen het bos niet meer. Met de beschrijvingen die her en der worden gegeven kan je alle kanten uit maar nooit de goede. Dus Walter en andere doorwinterde kenners , graag een beetje uitleg over de soort en de kenmerken van de bijgevoegde foto's. Om een beetje scherpe foto's te maken voor het determineren zijn de bloemen en de bladeren op verschillende foto's vastgelegd. Hoogte 54 cm.
Dank bij voorbaat

Jeff Dockx
België

[F. Thys]

Jeff, ik ben er een vijftal jaar mee bezig en sla ook nog geregeld de bal mis of moet bekennen dat ik het ook niet goed weet. Laat dat een troost zijn: het is niet altijd even gemakkelijk, zeker niet voor een beginner. In Nederland en Vlaanderen komen eigenlijk maar een 6tal Dactylorhiza soorten voor, maar verschillende daarvan hebben varianten en bovendien ontstaan er gemakkelijk kruisingen tussen deze soorten. Het eerste waar je in het veld m.i. moet op letten is de dikte en de samendrukbaarheid van de stengel onder de bloeiwijze. Is het een vrij dunne stengel die vol aanvoelt dan gaat het om fuchsii of maculata. Is de stengel wat dikker en goed tot zeer goed samendrukbaar dan is het een andere Dactylorhiza. Al vooraan in mei bloeiend met een donkerpaarse kleur is majalis, iets later bloeiend met heel kleine bloemen waarvan de zijkanten van de lip wat teruggeslagen zijn en met ongevlekte bladeren is incarnata. Meestal (niet altijd) ook ongevlekte bladeren hebbend en bloeiend begin juni en met wat grotere bloemen dan de vorige soort is praetermissa. Een broertje hiervan is sphagnicola, maar die groeit enkel in een beperkt aantal veengebieden. De stengel van incarnata is nog holler dan bij de daarna vermelde soorten. Doe dat samendrukken evenwel bij uitzondering want het is niet echt goed voor zo'n plant. Ik stel het hier allemaal wel heel schematisch en vereenvoudigd voor, maar dit is een manier om er enigszins uit wijs te geraken. Nu je foto's. Mijns inziens is dit D. fuchsii, de bosorchis. In het veld zou je dus moeten controleren of de stengel onder de bloeiwijze massief aanvoelt. Zoja is het fuchsii of maculata. Er zijn enkele kleine verschillen tussen beide. Bij fuchsii is de middenlob van de lip duidelijk uitstekend ten overstaan van de zijlobben, zijlobben die min of meer ruitvormig zijn. Dit lijkt me op je foto duidelijk het geval. Bij maculata is deze middenlob kleiner en niet of nauwelijks uitstekend. Er zit ook een verschil in het onderste blad. Dit is op foto 2 niet volledig zichtbaar. Indien nog gaaf aanwezig, is het onderste blad bij maculata spits en bij fuchsii stomp met de grootste breedte boven het midden. Ook het op 1 of 2 na onderste bladeren kunnen min of meer deze structuur vertonen. Als je iets weet over de bodemsamenstelling kan ook dit de keuze tussen beide soorten vergemakkelijken. Maculata groeit op een wat zure bodem. Fuchsii houdt van een neutrale of basische bodem. Ik hoop dat deze summiere uitleg over Dactylorhiza een hulpmiddel kan zijn.

Groetjes
Frans

[J. Essink]

Volgens mij gewoon de bosorchis Dactylorhiza fuchsii

groeten,

Jan Essink