Forum Werkgroep Europese orchideeën (WEO)

Beste allen,

hier volgt een kort verslag van het vrijwilligersweekend (2012).

Om 10:00 werden wij hartelijk welkom geheten op het kantoor van Staatsbosbeheer in het Gerendal. Velen zullen dit kennen, gezien het feit dat het tegenover de Orchideeëntuin ligt. Een plek waar velen van ons regelmatig komen. Zo een gastvrije Limburger betaamd stonden er twee vlaaien en koffie op ons te wachten. Na een leuk gesprek over o.a. de geschiedenis van het terrein en het beheer, verplaatsen wij ons naar het geadopteerde terrein.

Aangekomen in het grasland bleek nogmaals duidelijk dat beheer echt nodig was. De opslag van doornige struiken was duidelijk zichtbaar. De opslag vormde tevens zogenaamde horsten of struweelgroepen. Hierdoor is het karakter van de bodem langzaam veranderd door ophoping van strooisel. Alle houtige gewassen m.u.v. Zuurbers (Berberis vulgaris) een karakteristieke soort voor Zuid-Limburg zijn afgezet. Naast de inzet van de W.E.O. stak ook Staatsbosbeheer zelf de handen uit de mouwen. De beheerder en beheersmedewerker hebben ons dan ook voortreffelijk geholpen de hele zaterdag.

Delen van het terrein zijn tevens gemaaid. Voorafgaand hieraan zijn locaties met orchideeën (rozetten reeds zichtbaar) gemarkeerd en gespaard. Het maaisel is daarna handmatig verwijderd de volgende dag. Op plekken waar niet is gemaaid is de bovengrondse, dode biomassa verwijderd met een hark. Hier komt er meer licht op de bodem in de periode dat rozetten zich ontwikkelen. Daarnaast warmt de bodem meer op, wat een gunstig microklimaat schept voor o.a. Zandbijen, Mieren en Graafwespen. Ook zorgt het harken voor een zeer subtiele verwonding van de bodem. Iets wat kiemmogelijkheden vergroot. Proefondervinderlijk bleek dat het harken geen negatieve invloed had op de aanwezige rozetten van orchideeën verborgen onder de (soms vrij dikke) laag biomassa. Zo kwamen er op verschillende plaatsen rozetten tevoorschijn.

Een deel van het terrein is gespaard gebleven wat betreft de verwijdering van deze biomassa. DIt omdat hier Levenbarende hagedissen werden aangetroffen. Een soort die een structuurrijke vegetatie als habitat heeft en ook koele vochtige plekjes nodig heeft voor thermoregulatie. Ondanks dat onze insteek orchideeën is, wat betreft beheer, staren wij ons niet blind hierop en respecteren overige natuurwaarden.

Ik kijk terug op een zeer geslaagd weekend. Weliswaar waren we klein in aantal, maar groot in de hoeveelheid verzet werk. Initieel dachten we slechts een deel van het terrein onderhanden te kunnen nemen. Een flinke opsteker is het dan ook wanneer we het gehele terrein hebben kunnen ontdoen van opslag en zelfs de biomassa hebben kunnen verwijderen. Daarnaast gaat veel dank uit naar Staatsbosbeheer die ons fantastisch heeft gefaciliteerd en zelfs meegeholpen. En dat alles met in de 'backdrop' een inspirirend landschap.

M.v.gr. Mark

Beste Mark, Mark en Eric,

mooie weergave van afgelopen weekend. Wellicht worden de vruchten van het werk komend bloeiseizoen al zichtbaar. In elk geval voor de wandelaars vanaf het pad zullen orchideeën nu zichtbaar zijn.

Toen ik enkele jaren gelden lid werd van de WEO dacht ik eerlijk gezegd ook aan de naam te ontlenen dat er meer van dit soort activiteiten plaatsvonden. Zeker toen ik in de Liparis las over de werkactiviteiten van SEMO in België. Het was destijds niet de reden om lid te worden, maar na afgelopen weekend zou ik me voor kunnen stellen dat er mensen zijn die inspiratie op kunnen doenom lid te worden.

Voor mij met beperkte kennis van in elk geval natuurbeheer heb ik door dit weekend kunnen ervaren welke omstandigheden het mogelijk of juist onmogelijk maken voor orchideeën om tot ontwikkeling te komen. Met de uitleg en begeleiding van Staatsbosbeheer is mij nu ook veel meer inzichtelijk geworden hoe dergelijke organisaties en natuurbeheerders aankijken tegen het beheer van terreinen.

Wat dat betreft maken dergelijke organisaties kennelijk dankbaar gebruik van de gespecialiseerde kennis van bijvoorbeeld een WEO. En dat is in dit geval vooral te danken aan de contacten die Mark Engels heeft gelegd met deze beheerders.

Gezien de hoeveelheid werk die er kon worden verzet met slechts vier mensen en de mogelijkheden die er nog zijn om ook andere gebieden op deze wijze te herstellen voor wat betreft orchideeën habitat kan ik andere WEO leden alleen maar aanraden om zich aan te melden voor dit soort inspanningen. Je ziet de rozetten zo onder je handen tevoorschijn komen.

mvg

Henk

Beste veldwerkers!

Wat jammer dat ik door een hardnekkige bronchitis niet mee kon werken, zeker nu ik het verslag van Mark gelezen heb. Het lijkt me een heel goede aanpak om niet alleen naar de orchideeen te kijken maar ook naar andere organismen (o.a. levendbarende hagedissen). Een structuurrijke vegetatie geeft een scala aan levensvormen de beste kansen.
Ik ben benieuwd wat er uit de aangetroffen rozetten te voorschijn gaat komen.

Vriendelijke groet
Jos

Dag Jos,

inderdaad jammer dat je 'geveld' was. Met uitzondering van 1-2 rozetten weten we zeker welke soorten tevoorschijn gaan komen. Het betreffen soorten waarvan het rozet overwinterd en soorten waarvan de rozetten in februari al zichtbaar zijn.

Ik zal zo wat foto's plaatsen.

M.v.gr. Mark

OP het ledengedeelte is inmiddels ook een fotografisch verslag te vinden.

http://tinyurl.com/7axx7su

M.v.gr. Mark